Natura Ikasgela Moredan

Eramaten gaituen bizitzaren ibaiko ura…

Egunotan izotza urtu dela eta, Toloñoko mendilerrotik ur kantitate handia jaitsi da Moredarantz. Merezi du borborrean eta zarata handiz jaisten den ura ikustea eta bere soinua entzutea. Ikuskizun bakana da, soilik urtarrilean ikus daitekeena edo, beharbada,euria eta elurra egiten jarraitzen badu, baita otsailean ere.

Paisaiari begira ikasten dugu. Natura une oro mintzatzen da. Egunotan, Moredan, egindako elurra urtzearen ondorioz, eramaten gaituen bizitzaren ibaia ikus daiteke, historiaz betetako leku batean:  Santa Eufemia.

LIZARRAK Moredako presako ur jauzian.

Jose Angel Chasco *

Argazkiko Erdi Aroko presa XIV. mendekoa da, Moreda Nafarroako Erresumakoa zenekoa, 1369an. Santa Eufemiako presa. Ura presako harrian bertan sustraitutako lizarren artean erortzen da.  Bai ederra!

UR JAUZI naturala, leku berean, presatik oso hurbil.

Begirada zabaltzean, kamerarekin argazki zabalago bat egitean, goiko aldean Erdi Aroko presa bere multzoa ikus daiteke, eta pixka bat beherago ur jauzi naturala. Horrek are ederrago bihurtzen du. Bi ur jauzi oso leku txikian. Presarena, eta lurrak berak eratutakoa.

Moredako Santa Eufemia leku amesgarri eta xarmanta da, non ura dabilen eta kantatzen duen gizon-emakumeen bizitzaren bidean. Paraje lasai eta egokia paseatu, eseri eta erlaxatzeko, irudimenari eta pentsamenduari hegan egiten uzteko.  Landa eremuko ikasgela, natura maitatzen ikasteko, espiritua indartzeko eta arima aurkitzeko.

MOREDAN aurkitutako zeramika erromatarra.

Sail honetan Moredak hartu zuen erromanizazioaren garai bateko piezak aurkitu dira. Hor dago erromatar zeramikaren froga, Terra sigillata hispanica, Moredako Santa Eufemiako nekazaritza ustiategiko herritarrena, K.o. III. eta IV. mendeetakoa.

BAKARDADEAREN ermita, azkenean hilerria hartu zuena… bakardadearena izan ere.

Badoa bizitzaren ibaia, Historiatik datorrena, geldiezin jarraitzen duen ibaia. Asko laburbiltzen badugu, inguru honetan antzinaroan nekazaritzako ustiategi erromatar bat egon zen. Erdi Aroan Santa Eufemiaren ermita jaso zen bertan, eta XIX. mendean, jada hura erorita zegoela, bere lekuan Bakardadearen Andre Mariaren ermita berria jaso zen, zeinak Moredako hilerri publikoa hartuko zuen.

MOREDA eta, atzean, urruntasun hurbilean, Leon Dormido.

Lasterka ikusten dugun ur desizoztua, oraingoan, Leon Dormido zuritu zuen elurretatik dator, Toloñoko Mendilerroan. Neguko ur horrek paraje bukoliko bat igarotzen du mahasti eta olibadi artean.

LEON Dormidoren azpian, Lapoblacion, presara iristen den ur desizoztuaren iturburua.

Uste dut ureztatzeko presaren gainean saltoka dabilen uraren eta ibaiko ur jauziaren irudiekin jendea harritu egingo dela; izan ere, askok ez dute Moredako Santa Eufemiako paraje eder hori ezagutzen, Arabako Errioxako Ardoaren eta Mahastiaren Paisaian.

 

*Etnografoa eta idazlea

Iruzkina idatzi

Zure e-posta helbidea ez da inoren ikusgai izango. Bete beharreko eremuak  *
*
*