Ezpata hautsia eta lorea Picassoren Gernikan

Solasaldiko ardo beltza Jorge Oteizarekin 1993ko Gasteizen.

Tartean ardo beltz bat, orain dela 25 urte Orioko sortzailearekin hitz egin nuen; aktibista kulturala, kontzientzien esnatzailea, izaki menderaezina.Elkarrekin ibili ginen oinez Senda bidean, Gasteizko Andre Maria Zurira iritsi arte, bere 85 urteak emazte Itziar Carreñoren “bake makuluan” bermatuta, zeina 2 urte lehenago hil baitzen.

Julio Flor *

Artikuluaren egilea, Julio Flor, Jorge Oteizarekin (Argazkia J.A. Miranda).

Oteizaren bila joan nintzen egun haietan ostatua hartuta zegoen etxera, Gasteizko Florida parketik gertu.Agurtzean kontatu nion bere azken liburua irakurri nuela, “Itziar elegia y otros poemas”, Pamiela nafar argitaletxeak argitaratutakoa.Jeses Angel Miranda argazkilaria zetorren nirekin.

“La luz de tus manos/ llenando las horas de mis manos vacías”, errezitatu nuen buruz, 1991ko abenduan, ezkondu eta 53 urtera, zendu zen emazteari eskainitako bertsoetako bat.Santu-zeinu baten moduan, Oteizak bertso lerroa osatu zuen:“Seguramente no estás ya / en ninguna parte / solamente aquí / en mí / conmigo”.

HITZEZKO bidea Gasteizko Florida parkea zeharkatzen.

Esan zigun oinez joango zela Portaloneraino (XV. mendeko antzinako posta etxea).Berarekin joateko.Oinez zihoala, bere esku-gorputz-bihotzak Itziarren makilan bermatzen ziren.Senda bidetik, arbola erraldoien artean, Florida parkera igaro ginen, Andre Maria Zuriaren plazaraino.

Ibili eta gelditu, behin eta berriro.Berriketan… gure herriaren kategoria berezia, hezkuntzaren garrantzia, “eskola ume euskaldunak hartu eta bideratuko zituen ikastola esperimentala”, Arteetako Batxilerra”.“Egiten dugun guztia geurea izan behar da.Bertan sortua behar da”, defendatu zuen.

“Batzuek arteari apaingarri hutsaren rola ematen diote”, esan nion.“Arteak ez du balio apaintzeko –eten zidan jarduna–.Arteak gizaki berri bat sortzeko da.Norbanakoa esnatu behar da… Hemen mundu guztia lo dago, artea bezala”, esan zidan.“Artistak sortzen duen sentsibilitatea produktu soziala da.Herriari gure lan guztia itzuli behar zaio”.

APOSTOLUEN frisoa, Oteizarena, Oñatiko Arantzazuko Amaren Santutegian.

Aldamenean utzitako tabernetako batean Pablo Picassoren “Gernika” ospetsuaren irudi bat zegoen.Obraren eszena desberdinak zeharkatu genituen.Zezena, zaldia, kriseilua… Baina berak ezpata hautsiaren eta lorearen marrazkia nabarmendu zuen. Heriotza eta esperantza sinboloa iruditzen zitzaion. Loreak mundu berri eta hobe bat irudikatzen zuen.

Idazketa poetikoaz galdetu nion.Folio zuriari aurre egitearen plazeraz eta pozaz.“Batzuek orri zuriaren aurreko beldurraz, bertigoaz hitz egiten dute.Bat nator zurekin orri zuria zoriontasuna dela esatean.Paper zati batek babesten nau.Nire Jainkoa paperezkoa da.Paper zuri horretan espresatzen naiz”.

Orduan proposatu zuen Oteizak Ande Maria Zuriko tabernan basoerdi bat hartzea.Sartu ginen.Esan zidan euskal ardo beltz bat eskatzeko (zalantzarik gabe, Arabako Errioxakoa).Nik beste beltz bat eskatu nuen niretzat.

KUTXA Metafisikoa, Oteizaren obra esperimentaletakoa, edo espazio sakratu baten sentsazioa.

Ondoan eseritakoan, esan nion neuretzat hartzen nuela bere esaldi bat, alegia:“Sakon maite dut nire herrialdea, amorru sakona eragiten dit nire herrialdeak.Sakon ematen diot nire bizia.Nire heriotza ere ematen diot”.

“Gaur Itziarren bake makila daukat esku artean –erantzun zidan irribarre babesle batez–.Makila hau eskuetan dudala bakea naiz”, esan zidan begietara zuzen begiratuz.

Euskal abangoardiaren funtsezko figura izandakoa errespetatu eta miresten nuen, 1957an Sao Pauloko Biurtekoan nazioarteko eskultorerik onenaren saria irabazi zuena, “Quousque tandem…! Ensayo de interpretación estética del alma vasca”-ren idazlea, monumentu megalitikoan espiritualtasuna eta abangoardiako mugimenduen berrikuntza formalak uztartu zituena..

OTEIZA Luis Romeroren tailerretan Irunen (FERNANDO LARRUQUERT).

Bizirik zegoen gure nazioarteko sortzailea zen.Euskal eskultoreen belaunaldiak zaildu zituena.  Txikia neurri fisikoan, sortzaile erraldoia antzerkian, zineman, eskulturan, poesian, GAUR taldetik frankismoaren isiltasun sorraren aurka ozen altxatu zena orain dela 50 urte baino gehiago.“Gure historiaren funtsezko zati bat”, Ricardo Ugarte eskultoreak zioen bezala.

Basoerdia edan eta gero, Portalera lagundu dion, eta bertan utzi genuen.Oraindik irribarrez ikusten dut, egunen batean Mirandaren argazkia eramateko esan zidanean; elkarrekin agertzen gara, ni haren hitzak edanez.Handik urte batzuetara, Zarauzko Zubiondo jatetxean elkarrekin bazkari batez gozatzen ari ginela, eskultore hatz nekatuarekin idatzi zuen argazkiaren oinean.

EZPATA hautsiaren eta lorearen xehetasuna, Pablo Picassoren “Gernika”.

Jorge Oteiza 94 urterekin hil zen, 2003ko apirilean, Nafarroan bere izena daraman museoa inauguratzeko puntuan zegoela.Gaur Jorge Oteiza Enbil eta Itziar Carreño elkarrekin daude atseden hartuta Altzuzako hilerrian.

Seguruenik honezkero ez zaude / inon ez / hemen baino / nigan / … zure euskal herriarekin.

Bere herria sakon maitatzen jarraitzen dena da, gure herriagatik amorru sakona sentitzen duena.Oteiza, lorea ezpata hautsiaren gainean.

 

*Kazetaria.

Iruzkina idatzi

Zure e-posta helbidea ez da inoren ikusgai izango. Bete beharreko eremuak  *
*
*